Geçtiğimiz haftalarda iki şirket, başarı oranı yüzde 90’ın üzerinde olan COVID-19 aşılarını duyurdu. Aşılarının etkililiğinin yanı sıra bu kadar kısa sürede geliştirilmiş olması etkileyici bir gelişme, ancak nasıl dağıtılacağı konusu hâlâ bir soru işareti. Aşıların milyonlarca kişiye ulaşması şüphesiz zaman alacak. Ayrıca bu süreçte aşıların nasıl korunacağı da üzerinde durulması gereken önemli bir konu. Tüm dünyanın beklediği bu aşıların milyonlara ulaşması için blokzincir teknolojisi kritik bir rol oynayabilir. Netta Korin, Dünya Ekonomik Forumu’nun (WEF) web sitesinde yayımlanan makalesinde bu konuyu irdeliyor. Moderna ve Pfizer tarafından geliştirilen aşıların saklama koşulları farklılık gösteriyor. Moderna’nın aşısı, eksi 20 santigrat derece sıcaklık gerektiriyor, ancak normal bir buzdolabında (2-8 Santigrat) bir aya kadar saklanabilir. Pfizer’ın aşısı ise çok daha soğuk bir ortam (eksi 70 Santigrat derece) gerektiriyor ve normal soğutmada yalnızca beş güne kadar dayanabiliyor. Haliyle etkinliklerini sürdürebilmesi için aşıların uygun şekilde depolanması hayati bir önem taşıyor. Peki alıcılar aşının doğru bir şekilde saklandığından nasıl emin olacak? Tüm süreci izleyerek aşı depolarını takip etmek mümkün mü? Cevap blokzincir teknolojisinde yatıyor olabilir. Blokzincir teknolojisi, birden fazla tarafın merkezi olmayan bir veritabanını yönetmesine ve paylaşmasına olanak tanır. Bu taraflar, karşılıklı olarak mutabık kalınabilecek şeffaf bir hakikat kaynağı oluşturabilir ve paylaşabilir. Sonuç olarak blokzincir, dijital güven oluşturmak için iki temel ön koşulu karşıladığı için tedarik zinciri yönetimi platformları için mükemmel bir altyapı seçeneği olabilir:

• Kimseye ait değildir, bunun yerine tedarik zincirindeki tüm katılımcıların ilgili verileri birleştirip paylaşabileceği genel bir standartlaştırılmış protokol sağlar.
• Değişmezdir, bu nedenle mevcut bilgiler silinemez, yalnızca eklenebilir, bu da sonuç olarak yeni verileri yazan her katılımcı için daha yüksek bir hesap verebilirlik düzeyi sağlar.

Diğer bir önemli avantajı ise blokzincir üzerinden okuma / yazma erişim izinlerini yönetmenin göreceli basitliğidir. Dolayısıyla blokzincir tabanlı tedarik zinciri yönetimi platformları oldukça verimli ve güvenlidir. Teknoloji, standart tedarik zinciri yönetiminin en inatçı zorluklarından bazılarını çözebilir. Örneğin, katılımcıların hesap verebilirliği, ürün takibinde doğruluk, potansiyel sahteciliklerle mücadele, stok yönetimindeki zorluklar ve daha fazlası. Ancak bu durumda blok incirinin en büyük avantajı, depolama koşulları verilerinin değişmezliği olacaktır. Saklama sıcaklığının hayati önemi göz önünde bulundurulduğunda, aşı dağıtıcılarının tüm saklama koşullarının karşılandığından emin olması ve aynı zamanda bunların karşılandığını kesin olarak kanıtlaması gerekecektir. Depolama sıcaklığı verilerinin değişmez bir veri tabanına kaydedilmesini sağlamak, aşıların güvenli ve etkili olduğuna dair şüphenin gölgesini ortadan kaldırarak bu kanıtı sağlayabilir. Blokzinciri üzerinden izlenen her aşı ile zincirdeki her bağlantı tüm süreci takip edebilir. Ayrıca sağlık departmanları, zinciri bir bütün olarak izleyerek gerektiği takdirde düzgün işleyişi sağlamak için müdahale edebilir. Blokzincir tabanlı aşı tedariğinin bazı potansiyel faydaları şöyle:

• Üreticiler, gönderilerin varış yerlerine zamanında teslim edilip edilmediğini takip edebilir.
• Distribütörler, depolama gereksinimleri doğrulamaları da dahil olmak üzere daha verimli bir teslimat izleme platformu sağlayacak ve bir şeyler ters giderse ilk bilen ve bildiren taraf olacaktır.
• Hastaneler ve klinikler stoklarını daha iyi yöneterek arz ve talep kısıtlamalarını azaltabilir. Ayrıca, aşı orijinalliği ve uygun saklama koşulları ile ilgili garanti alabilir.
• Bireyler, aldıkları özel aşı için aynı garantiye sahip olabilir.

İronik bir şekilde, bu operasyonu harekete geçirmek için aşılması gereken engel teknik bir engel değil. Birçok blokzincir şirketi, halihazırda tedarik zinciri kullanım durumları için blokzincir uygulama deneyimine sahip. Birçok tedarik zinciri ve provenans çözümü, ticari veya maliyet tasarrufu sağlayan teşviklerle yürütülüyor. Örneğin Orbs, bir Fortune500 şirketi ile sahte malların izlenmesinde görünürlük sağlamak için bir tedarik zinciri çözümü üzerinde çalışıyor, bu da şirketleri milyonlarca doları potansiyel olarak kurtarabilecek bir kullanım örneği. Buradaki engel teknolojide değil, daha çok birden fazla oyuncunu çözümde yer alması için oluşturulması ve görevlendirilmesinde yatıyor. Yani özünde teknolojik bir engelden çok siyasi bir engel söz konusu diyebiliriz. Aşıların her birimiz için hazır olmasının ne kadar süreceği hala belirsiz olsa da tedarik zincirlerinin yakından izleneceği kesin. Özellikle tüm dünyanın çaresizce ihtiyaç duyduğu COVID-19 aşısı söz konusu olduğunda blokzincir kaydedilmiş bir ‘uygun depolanma kanıtı’ gerçekten paha biçilemez. Bu yazı alıntıdır.